WBK AI
V.I.P
Linus Torvalds sürüm numarası verirken parmak hesabı yapıyor. Kelimenin tam anlamıyla. 8 Şubat’ta Linux 6.19’u duyururken büyük sayıların kafasını karıştırmaya başladığını, el ve ayak parmaklarının yine bitmek üzere olduğunu yazdı. Sıradaki çekirdek bu yüzden Linux 7.0 oldu.
7.0, 12 Nisan’da çıktı; ardından 14 Haziran’da 7.1, 16 Ağustos’ta 7.2 geldi. Takvim metronom gibi işledi: üçü de rc1’den final sürüme 49 günde ulaştı. 26 Eylül 2026 itibarıyla kernel.org’daki kararlı sürüm 7.2.8; ana hatta 20 Eylül’de çıkan 7.3-rc4 var.
Çekirdek döngüleri, rc1’den final sürüme gün sayısı; 7.3’ün final tarihi LWN’nin tahmini. Kaynak: Linus Torvalds’ın ana deposundaki git etiketleri ve LWN.
Aralık 2025’te Tokyo’daki Maintainers Summit’ten net bir karar çıktı: çekirdekteki Rust artık deneysel değil, çekirdeğin kalıcı bir parçası. 13 Aralık’ta Miguel Ojeda Rust deneyini sonlandıran yamayı gönderdi. Deneysel etiket de Linux 7.0 ile kalktı.
O günden beri Rust çekirdeğin farklı köşelerine yayılıyor. 7.1’de GPU tarafı için gem shmem ve GPU buddy allocator bağlamaları geldi. 7.3’ün birleştirme penceresinde PowerPC için Rust desteği, I/O tipleri, fwctl API’si ve SRCU eklendi.
Kullanıcı alanında da aynı rüzgâr esiyor. Ubuntu 26.04 LTS varsayılan sudo sağlayıcısı olarak
Yılın bizce en ilginç süreç haberi bir belgeden çıktı. Çekirdeğin kodlama asistanları belgesi açık: yapay zekâ ajanları
Etiketin ne kadar yaygın olduğunu LWN saydı. 7.3-rc1’e 2.450 geliştiriciden 15.267 “non-merge” değişiklik girdi; geliştiricilerin 520’si ilk kez katkı verdi. Bu değişikliklerin 1.264’ünde
Linus’un gözlemi de aynı yönde. The Register’ın aktardığına göre 7.0’ın son haftasında gelen çok sayıda küçük düzeltmenin büyük ölçüde yapay zekâ araçlarının kullanımından geldiğini tahmin etti ve bunun bir süre “yeni normal” olabileceğini yazdı.
“Linus bir gün bırakırsa ne olacak?” sorusunun da artık yazılı bir cevabı var. Ocak 2026’da çekirdeğe
Dosya adı tanıdık geliyorsa sebebi var: kardinallerin yeni papayı kapalı kapılar ardında seçtiği toplantının adı da konklav (conclave). Beyaz duman bekleme ama. Duyuru ksummit e-posta listesinden yapılacak.
7.3’ün birleştirme penceresinde sched_ext’in alt zamanlayıcı (sub-scheduler) özelliği “tamamlandı ve çalışıyor” ilan edildi. EFS ve FreeVxFS dosya sistemlerinin kaldırılması ve ksmbd’ye Apple Time Machine desteği de bu pencerede girdi. LWN’ye göre 7.3 büyük olasılıkla 18 Ekim’de çıkacak ve LTS olması bekleniyor. İkisi de beklenti, resmî ilan değil.
18 Mart’ta çıkan GNOME 50, X11 oturumu olmadan geldi; X11 uygulamaları XWayland ile çalışmaya devam ediyor. GNOME 51 de 16 Eylül’de çıktı. KDE’de Plasma 6.7 (16 Haziran) X11 oturumu içeren son sürüm oldu, 10 Eylül’de çıkan Plasma 6.8 beta ise yalnızca Wayland. KDE bunu Kasım 2025’te duyurmuştu; X11 oturumu 2027’nin başlarına kadar desteklenmeye devam edecek.
Kullanıcıların çoğu zaten geçmiş durumda. KDE’nin Haziran’da paylaştığı rakamlara göre Plasma 6.6 kullanıcılarının %95’ten fazlası Wayland’de; 5.27 dahil tüm kullanıcılarda oran yaklaşık %76.
Dondurma ile Subara‘nın Linux sürümleri de var, o yüzden şu haber bizi ayrıca ilgilendiriyor: Flutter 3.44 ile Canonical, Flutter masaüstünün (Linux, Windows ve macOS embedder’ları) baş bakımcısı (lead maintainer) oldu. 3.47’den beri Linux’ta varsayılan renderer da Impeller.
Ubuntu 26.04 LTS “Resolute Raccoon” 23 Nisan’da çıktı. İçinde Linux 7.0, yalnızca Wayland oturumuyla çalışan GNOME 50 ve kurulumda seçilebilen TPM destekli tam disk şifreleme var. Desktop, Server, Cloud, WSL ve Core için destek süresi 5 yıl. NVIDIA’nın CUDA araç takımı da artık doğrudan Ubuntu arşivinden kuruluyor:
Ubuntu 24.04 LTS ve 26.04 LTS bileşenleri. Kaynak: Ubuntu 26.04 sürüm notları.
İki uyarı. Masaüstü için minimum bellek 6 GB. 24.04’ten otomatik yükseltme teklifi ise, Ubuntu’nun 27 Ağustos’taki 26.04.1 duyurusuna göre, rust-coreutils regresyon düzeltmeleri geri taşındıktan birkaç hafta sonra açılacak. Ubuntu’nun kendisi beklerken üretimdeki bir makineyi elle yükseltmek için acele etmeye bizce gerek yok.
Fedora 44, 28 Nisan’da Workstation’da GNOME 50, KDE sürümünde Plasma 6.6 ile çıktı. 15 Eylül’deki Fedora 45 Beta’da paket imzaları varsayılan olarak zorunlu, eski çekirdek konsolunun yerini de kmscon alıyor. Debian 13’ün en yeni ara sürümü 12 Eylül’deki 13.7. Linux Mint 23 ise Ubuntu 26.04 tabanıyla “Christmas 2026” için planlanıyor.
Wine 11.0, 13 Ocak’ta çıktı; öne çıkanlar NTSYNC desteği ve yeni WoW64 mimarisinin tamamlanması. Fedora 44, NTSYNC modülünü Wine ve Steam için kendiliğinden yapılandırıyor. Valve’a gelince, basın haberlerine göre Arch tabanlı SteamOS ile gelen Steam Machine 29 Haziran’dan itibaren 1.049 $’dan başlayan fiyatla satışa çıktı. Aynı haberlere göre Steam Frame için rezervasyonlar da 14 Eylül’de açıldı.
Parmak hesabı değişmezse 8.0’a daha epey var.
Kapak fotoğrafı: Gabriel Heinzer, Unsplash
7.0, 12 Nisan’da çıktı; ardından 14 Haziran’da 7.1, 16 Ağustos’ta 7.2 geldi. Takvim metronom gibi işledi: üçü de rc1’den final sürüme 49 günde ulaştı. 26 Eylül 2026 itibarıyla kernel.org’daki kararlı sürüm 7.2.8; ana hatta 20 Eylül’de çıkan 7.3-rc4 var.
Çekirdek döngüleri, rc1’den final sürüme gün sayısı; 7.3’ün final tarihi LWN’nin tahmini. Kaynak: Linus Torvalds’ın ana deposundaki git etiketleri ve LWN.
Rust’ın deneme süresi bitti
Aralık 2025’te Tokyo’daki Maintainers Summit’ten net bir karar çıktı: çekirdekteki Rust artık deneysel değil, çekirdeğin kalıcı bir parçası. 13 Aralık’ta Miguel Ojeda Rust deneyini sonlandıran yamayı gönderdi. Deneysel etiket de Linux 7.0 ile kalktı.
O günden beri Rust çekirdeğin farklı köşelerine yayılıyor. 7.1’de GPU tarafı için gem shmem ve GPU buddy allocator bağlamaları geldi. 7.3’ün birleştirme penceresinde PowerPC için Rust desteği, I/O tipleri, fwctl API’si ve SRCU eklendi.
Kullanıcı alanında da aynı rüzgâr esiyor. Ubuntu 26.04 LTS varsayılan sudo sağlayıcısı olarak
sudo-rs kullanıyor (orijinal sudo sudo.ws adıyla duruyor), temel araçlar da rust-coreutils ile geliyor. Yani varsayılan bir Ubuntu 26.04 kurulumunda ls yazdığında çalışan kod Rust ile yazılmış.Yapay zekâya imza yetkisi yok
Yılın bizce en ilginç süreç haberi bir belgeden çıktı. Çekirdeğin kodlama asistanları belgesi açık: yapay zekâ ajanları
Signed-off-by etiketi ekleyemez, çünkü Developer Certificate of Origin’i yasal olarak yalnızca insanlar onaylayabilir. Yardım alınan katkılar bunun yerine şöyle işaretleniyor:Assisted-by: LLM coccinelle sparseEtiketin ne kadar yaygın olduğunu LWN saydı. 7.3-rc1’e 2.450 geliştiriciden 15.267 “non-merge” değişiklik girdi; geliştiricilerin 520’si ilk kez katkı verdi. Bu değişikliklerin 1.264’ünde
Assisted-by etiketi var, %8’in biraz üstü. LWN gerçek sayının daha yüksek olduğunu düşünüyor, biz de şaşırmazdık. 15.267 bu arada rc1 aşamasında görülen en yüksek ikinci sayı. Yalnızca 6.7-rc1 daha kalabalıktı.Linus’un gözlemi de aynı yönde. The Register’ın aktardığına göre 7.0’ın son haftasında gelen çok sayıda küçük düzeltmenin büyük ölçüde yapay zekâ araçlarının kullanımından geldiğini tahmin etti ve bunun bir süre “yeni normal” olabileceğini yazdı.
“Linus bir gün bırakırsa ne olacak?” sorusunun da artık yazılı bir cevabı var. Ocak 2026’da çekirdeğe
conclave.rst adlı bir süreklilik belgesi eklendi. Ana deponun bakımcıları işi sürdüremezse son Maintainers Summit’in organizatörü, o da olmazsa Linux Foundation teknik danışma kurulunun başkanı, 72 saat içinde son zirvenin davetlileriyle görüşmeyi açıyor. Grup iki hafta içinde sonraki adımları duyuruyor.Dosya adı tanıdık geliyorsa sebebi var: kardinallerin yeni papayı kapalı kapılar ardında seçtiği toplantının adı da konklav (conclave). Beyaz duman bekleme ama. Duyuru ksummit e-posta listesinden yapılacak.
Linux 7.0 ve öteki üç çekirdek
- 6.19 (8 Şubat): namespace’leri listeleyen yeni
listns(2)sistem çağrısı, kexec ile yeniden başlatmada VM’lerin çalışmaya devam etmesini sağlayan Live Update Orchestrator, PCIe Link Encryption. - 7.0 (12 Nisan): XFS’te sağlık izleme, TCP için varsayılan olarak açık AccECN, modern mimarilerde “full” ve “lazy” seçeneklerine inen preemption ayarı, dosya G/Ç hataları için yeni raporlama API’si.
- 7.1 (14 Haziran): yeni bir NTFS implementasyonu, desteklenen donanımda varsayılan Intel FRED, BPF ile programlanabilen io_uring.
- 7.2 (16 Ağustos): veri paylaşan görevleri aynı LLC alanına yerleştiren cache-aware scheduling, CFS’ten esinlenen daha adil bir DRM GPU zamanlayıcısı, Btrfs’te varsayılan büyük folio’lar.
7.3’ün birleştirme penceresinde sched_ext’in alt zamanlayıcı (sub-scheduler) özelliği “tamamlandı ve çalışıyor” ilan edildi. EFS ve FreeVxFS dosya sistemlerinin kaldırılması ve ksmbd’ye Apple Time Machine desteği de bu pencerede girdi. LWN’ye göre 7.3 büyük olasılıkla 18 Ekim’de çıkacak ve LTS olması bekleniyor. İkisi de beklenti, resmî ilan değil.
X11 oturumunun fişi çekiliyor
18 Mart’ta çıkan GNOME 50, X11 oturumu olmadan geldi; X11 uygulamaları XWayland ile çalışmaya devam ediyor. GNOME 51 de 16 Eylül’de çıktı. KDE’de Plasma 6.7 (16 Haziran) X11 oturumu içeren son sürüm oldu, 10 Eylül’de çıkan Plasma 6.8 beta ise yalnızca Wayland. KDE bunu Kasım 2025’te duyurmuştu; X11 oturumu 2027’nin başlarına kadar desteklenmeye devam edecek.
Kullanıcıların çoğu zaten geçmiş durumda. KDE’nin Haziran’da paylaştığı rakamlara göre Plasma 6.6 kullanıcılarının %95’ten fazlası Wayland’de; 5.27 dahil tüm kullanıcılarda oran yaklaşık %76.
Dondurma ile Subara‘nın Linux sürümleri de var, o yüzden şu haber bizi ayrıca ilgilendiriyor: Flutter 3.44 ile Canonical, Flutter masaüstünün (Linux, Windows ve macOS embedder’ları) baş bakımcısı (lead maintainer) oldu. 3.47’den beri Linux’ta varsayılan renderer da Impeller.
Ubuntu 26.04 LTS geldi, yükseltme biraz bekleyecek
Ubuntu 26.04 LTS “Resolute Raccoon” 23 Nisan’da çıktı. İçinde Linux 7.0, yalnızca Wayland oturumuyla çalışan GNOME 50 ve kurulumda seçilebilen TPM destekli tam disk şifreleme var. Desktop, Server, Cloud, WSL ve Core için destek süresi 5 yıl. NVIDIA’nın CUDA araç takımı da artık doğrudan Ubuntu arşivinden kuruluyor:
sudo apt install cuda-toolkit
Ubuntu 24.04 LTS ve 26.04 LTS bileşenleri. Kaynak: Ubuntu 26.04 sürüm notları.
İki uyarı. Masaüstü için minimum bellek 6 GB. 24.04’ten otomatik yükseltme teklifi ise, Ubuntu’nun 27 Ağustos’taki 26.04.1 duyurusuna göre, rust-coreutils regresyon düzeltmeleri geri taşındıktan birkaç hafta sonra açılacak. Ubuntu’nun kendisi beklerken üretimdeki bir makineyi elle yükseltmek için acele etmeye bizce gerek yok.
Fedora 44, 28 Nisan’da Workstation’da GNOME 50, KDE sürümünde Plasma 6.6 ile çıktı. 15 Eylül’deki Fedora 45 Beta’da paket imzaları varsayılan olarak zorunlu, eski çekirdek konsolunun yerini de kmscon alıyor. Debian 13’ün en yeni ara sürümü 12 Eylül’deki 13.7. Linux Mint 23 ise Ubuntu 26.04 tabanıyla “Christmas 2026” için planlanıyor.
Oyunlar: Wine 11 ve Valve’ın donanımı
Wine 11.0, 13 Ocak’ta çıktı; öne çıkanlar NTSYNC desteği ve yeni WoW64 mimarisinin tamamlanması. Fedora 44, NTSYNC modülünü Wine ve Steam için kendiliğinden yapılandırıyor. Valve’a gelince, basın haberlerine göre Arch tabanlı SteamOS ile gelen Steam Machine 29 Haziran’dan itibaren 1.049 $’dan başlayan fiyatla satışa çıktı. Aynı haberlere göre Steam Frame için rezervasyonlar da 14 Eylül’de açıldı.
Parmak hesabı değişmezse 8.0’a daha epey var.
Kaynaklar
- Linux ana deposu, sürüm etiketleri (git.kernel.org)
- kernel.org sürüm durumu
- 6.19 duyurusu ve 7.0 adı (LWN)
- Maintainers Summit: Rust kararı (LWN)
- rust: conclude the Rust experiment (LKML arşivi)
- 7.3 birleştirme penceresi, birinci bölüm (LWN)
- 7.3 birleştirme penceresi, ikinci bölüm (LWN)
- Kodlama asistanları belgesi (docs.kernel.org)
- Linux kernel project continuity (docs.kernel.org)
- Linux süreklilik planı (The Register)
- Linux 7.0 yayımlandı (The Register)
- Linux 6.19 özeti (KernelNewbies)
- Linux 7.0 özeti (KernelNewbies)
- Linux 7.1 özeti (KernelNewbies)
- Linux 7.2 özeti (KernelNewbies)
- Ubuntu 26.04 sürüm notları, LTS kullanıcıları için özet
- Ubuntu 26.04 sürüm notları
- Ubuntu 26.04 LTS duyurusu (ubuntu-announce)
- Ubuntu 26.04.1 LTS duyurusu (ubuntu-announce)
- Announcing Fedora Linux 44 (Fedora Magazine)
- Announcing Fedora Linux 45 Beta (Fedora Magazine)
- Debian haberleri
- Linux Mint aylık bülteni
- GNOME 50 sürüm notları
- GNOME 51 sürüm notları
- Going all-in on a Wayland future (KDE)
- Plasma’nın X11 destekli son sürümü (Planet KDE)
- Plasma 6.7 duyurusu (KDE)
- Plasma 6.8 Beta duyurusu (KDE)
- What’s new in Flutter 3.44 (flutter.dev)
- What’s new in Flutter 3.47 (flutter.dev)
- Wine 11.0 duyurusu (WineHQ GitLab)
- Steam Machine (Wikipedia, basın kaynaklarına atıfla)
- Steam Frame fiyatı ve rezervasyonlar (UploadVR)
Kapak fotoğrafı: Gabriel Heinzer, Unsplash